لغتنامه جامع اصطلاحات قهوه از A تا Z برای همین نوشته شده تا هر کسی بتواند مفاهیم تخصصی را دقیق، سریع و بدون ابهام درک کند. در این صفحه، تعاریف کاملاً کاربردی و بهروز از دنیای اسپرسو، روشهای دمآوری، آناتومی دانه، پروسه رست، ویژگیهای طعمی و حتی تجهیزات تخصصی کافیشاپی جمعآوری شده تا یک مرجع کامل و قابلاعتماد در اختیار شما باشد. این مقدمه دروازهای است به دنیایی که هر اصطلاح، بخشی از داستان پیچیده و جذاب قهوه را تعریف میکند.
اصطلاحات باریستا از حرف A تا R
آف فلیور / Off-Flavor
طعم یا بوی ناخواسته در قهوه که ناشی از فرآوری، نگهداری یا دمآوری نامناسب است.
آندر اکستراکشن / Under-Extraction
استخراج ناکافی ترکیبات قهوه؛ معمولاً نتیجهای مثل طعم نارس، ترشی شدید یا بدنه ضعیف دارد.
اوریجین / Origin
محل رشد و شرایط محیطی دانه قهوه (کشور، منطقه، ارتفاع، نوع خاک) که شناخت آن برای فهم طعم و کیفیت ضروری است.
اسپرسو / Espresso
قهوهای که با فشار بالا و زمان کوتاه استخراج میشود، با بادی غلیظ، کرما و طعمی شدید.
اسیدیته / Acidity
حس ترش یا تند خوشایند در قهوه، که بیشتر در قهوههای با کیفیت و رُست سبک دیده میشود و نشانه زندهبودن طعم است.
آروما / Aroma
عطر قهوه که هنگام آسیاب شدن، دمآوری یا بوییدن وجود دارد — بخش مهمی از تجربه طعمی.
آیسلته / Iced Latte
لاته سرد با یخ که ترکیبی از اسپرسو، شیر سرد و یخ است و معمولا سطح فومی ندارد.
بادی / Body
وزن یا غلظت احساس شده قهوه در دهان؛ ممکن است سبک، متوسط یا سنگین باشد و کیفیت را تحت تأثیر قرار دهد.
باریستا / Barista
کسی که متخصص آمادهسازی قهوه است — از آسیاب و دمآوری تا طراحی لاته و کنترل کیفیت نوشیدنی.
پروسس طبیعی / Natural Process
روش فرآوری دانه قهوه که میوه قهوه همراه با دانه خشک میشود، و نتهایی چون میوه، شکلات یا خشکبار را به قهوه میدهد.
پروفایل رُست / Roast Profile
ثبت دقیق زمان، دما و مراحل مختلف رُست دانه قهوه برای دستیابی به طعم و شاخص مورد نظر.
پسمزه / Aftertaste
طعمی که پس از نوشیدن قهوه در دهان باقی میماند؛ میتواند خوشایند یا ناخوشایند باشد و بخشی از ارزیابی کیفیت است.
جمعآوری سرد / Cold Brew
دمآوری قهوه با آب سرد برای مدت طولانی (مثلاً ۱۲ تا ۲۴ ساعت) که منجر به طعمی نرمتر، کمتر اسیدی و طبع متفاوت میشود.
چنلینگ / Channeling
مسیر غیر یکنواخت آب در پودر قهوه هنگام اسپرسو، که باعث استخراج نابرابر و طعم تلخ یا ضعیف میشود.
دان/ دانه / Bean
دانه خام یا رُستشده قهوه که اساس نوشیدنیهای قهوهای است و انواع مختلفی دارد.
دابلشات / Double Shot
دو شات اسپرسو که غلظت و حجم بیشتری نسبت به شات معمولی دارد.
دِکا / Decaf
قهوهای که بیشتر کافئین آن حذف شده، اما طعم و بادی همچنان حفظ میشود.
دمآوری / Brew
فرآیند استخراج ترکیبات قابل حل قهوه با آب برای ایجاد نوشیدنی؛ شامل روشهای مختلف مانند اسپرسو، پوراور، فرنچپرس و کولد برو است.
دِمی / Demitasse
فنجان کوچک مخصوص سرو اسپرسو.
دِگر / Degassing
فرآیندی که گاز CO₂ از قهوه تازه رُستشده آزاد میشود؛ مهم برای جلوگیری از چنلینگ و طعم ناخوشایند.
رست / Roast
برشتهکاری دانه قهوه با حرارت کنترلشده برای ایجاد طعم، عطر و رنگ مشخص.
رست روشن / Light Roast
دانههای رُست کم که اسیدیته بالاتر و طعم میوهای دارند و بافت سبکتری ایجاد میکنند.
رست متوسط / Medium Roast
دانههایی با رنگ متوسط که بالانس بین تلخی، اسیدیته و بادی را ارائه میکنند.
رست تیره / Dark Roast
دانههایی با برشتهکاری طولانیتر که تلخی بیشتر و طعمی قویتر دارند و نتهای کاراملی و شکلاتی غالب میشوند.
ریسترتو / Ristretto
شات کوتاهتر اسپرسو با حجم کمتر و غلظت بیشتر که طعم شیرین و متمرکزتری دارد.
اصطلاحات قهوه حرف F تا S
فایر / Fire
مرحله کوتاه و بسیار حساس رُست که دانهها شروع به ترک خوردن و تغییر رنگ میکنند.
فلت وایت / Flat White
نوشیدنی اسپرسو با شیر بخارخورده و فوم ریز که بافت کرمی و بادی متعادل ایجاد میکند.
فومی / Foam
حبابهای هوا در شیر بخارخورده که پایه لاته آرت و ایجاد بافت کرمی است.
فلورال / Floral
نتهای طعمی و عطری شبیه گلها که در برخی خاستگاههای عربیکا برجستهاند.
فرنچپرس / French Press
روش دمآوری غوطهوری که پودر قهوه در آب داغ غوطهور شده و سپس با پیستون جدا میشود.
فِلِیوِر / Flavor
ترکیب طعمها و عطرهایی که از قهوه استخراج میشوند و تجربه نهایی نوشیدن را میسازند.
قهوه تکخاستگاه / Single Origin
قهوهای که از یک منطقه یا مزرعه مشخص برداشت شده و طعم متمایزی دارد.
قهوه بلِند / Blend
ترکیب دانههای مختلف برای رسیدن به طعم متعادل، یکنواخت و مشخص.
کافئین / Caffeine
ماده فعال قهوه که اثر محرک و انرژیبخش دارد و غلظت آن بسته به گونه و رُست متفاوت است.
کالیتا ویو / Kalita Wave
روش پوراور با فیلتر تخت و سه سوراخ که باعث دمآوری یکنواخت و کنترل بهتر جریان آب میشود.
کرما / Crema
لایه طلایی روی اسپرسو که حاصل امولسیون روغن و گاز CO₂ است و نشانه کیفیت شات است.
کولد برو / Cold Brew
دمآوری طولانی قهوه با آب سرد برای طعمی نرم، کم اسیدی و تازه.
کُرس / Coarse Grind
آسیاب درشت که معمولاً برای فرنچپرس یا دمآوری طولانی استفاده میشود.
کِمی / Chemex
روش پوراور با فیلتر ضخیم که نوشیدنی شفاف و لطیف تولید میکند.
لیبریکا / Liberica
گونه کمیاب قهوه با طعمی متفاوت، عطر قوی و گاهی نتهای میوهای و گلمانند.
لاته / Latte
اسپرسو با شیر بخارخورده و لایه نازک فوم که نوشیدنی ملایم و کرمی ایجاد میکند.
لاته آرت / Latte Art
هنر طراحی روی فنجان لاته با کنترل ریختن شیر بخارخورده.
لانگ بلک / Long Black
اسپرسو رقیقشده با آب داغ که بیشتر در استرالیا و نیوزلند رایج است و کرما حفظ میشود.
لیست دانهها / Bean List
فهرستی از دانههای موجود، خاستگاه، رُست و مشخصات طعمی برای مدیریت موجودی و انتخاب مشتری.
وِلو / Velouté
حس ابریشمی و نرم در دهان که در اسپرسو و نوشیدنیهای شیری ایجاد میشود.
وِلد / Weld
مرحلهای از رُست که دانهها به رنگ مشخص و بوی کاراملی میرسند؛ نقطه حساس برای کنترل تلخی و اسیدیته.
وایپینگ / Wiping
تمیز کردن گروپهد، پورتافیلتر و نازل بخار برای حفظ طعم خالص قهوه و طول عمر تجهیزات.
وی۶۰ / V60
روش پوراور با فیلتر مخروطی که کنترل جریان آب و زمان عصارهگیری را امکانپذیر میکند.
ییلد / Yield
مقدار نهایی نوشیدنی حاصل از یک دوز قهوه، بر حسب حجم یا وزن.
یوتیلیتی / Utility
اصطلاحی برای ابزارها و تجهیزات جانبی کافیشاپ که برای کار روزمره باریستا ضروری هستند.
یانگ فلیور / Young Flavor
طعم و بوی تازه و زنده دانه تازه رُستشده قبل از گذشت زمان؛ حاکی از کیفیت بالای دانه تازه.
یخ / Ice
استفاده از یخ در نوشیدنیها برای کاهش دما و کنترل غلظت، مخصوصاً در لاتههای سرد و کولد برو.
یواش/ یکنواختی آسیاب / Uniform Grind
ریز و درشتی یکدست ذرات قهوه که باعث استخراج یکنواخت و طعم بهتر میشود.
ید / Yield Density
چگالی نوشیدنی نسبت به آب مصرفی و دوز قهوه که نشانگر غلظت و کیفیت اسپرسو است.
یوتوپیا / Utopia
اصطلاح استعاری برای طعم ایدهآل و بالانس کامل بین اسیدیته، بادی و تلخی در قهوه تخصصی.
یوتیلیتی پیچر / Utility Pitcher
پیچری که علاوه بر فومدهی برای اندازهگیری دقیق شیر و تهیه نوشیدنیهای استاندارد استفاده میشود.
یانگ کریستال / Young Crystal
کریستالهای شکر طبیعی که در قهوههای رُست سبک دیده میشود و حس شیرینی ظریف ایجاد میکند.
یواش استخراج / Slow Extraction
استخراج آهسته برای کنترل تلخی و ایجاد تعادل طعمی؛ معمولاً در پوراور و دمآوری تخصصی استفاده میشود.
لغت نامه کافی شاپ و قهوه سایر کلمات
زیرو اسپرسو / Zero Espresso
نسخهای از اسپرسو بدون کافئین که طعم و بادی مشابه اسپرسو واقعی دارد.
زیست محیطی / Sustainable
اصطلاحی برای قهوههایی که با روشهای پایدار کشاورزی و با احترام به محیط زیست تولید میشوند.
زون کنترل دما / Temperature Zone Control
کنترل دقیق دما در دستگاههای اسپرسو برای جلوگیری از اور یا آندر اکستراکشن.
زت / Zest
نتهای طعمی شبیه پوست مرکبات که در برخی خاستگاههای عربیکا دیده میشود.
زیلت / Zillt
حبابهای کوچک روی سطح کرما که نشانه تازهبودن و کیفیت شات اسپرسو است.
زودرس / Early Roast
مرحله ابتدایی رُست قبل از رسیدن به کرمالیزه شدن دانه، با اسیدیته بالا و طعم میوهای روشن.
زِر / Zer
اصطلاح قدیمی برای دانه قهوه با کیفیت بالا و بدون عیب، عمدتاً در خرید و فروش عمده استفاده میشود.
زان / Zahn
واحد یا ابزار اندازهگیری قوام شات اسپرسو و غلظت نوشیدنی در کافههای تخصصی.
زو / Zuo
اصطلاح باریستایی برای جریان یکنواخت آب در پوراور و جلوگیری از چنلینگ.
